Beeldenstorm

 Negen minuten heeft het geduurd voordat hij stierf

voor de ogen van de hele wereld…

Ik hoef niet uit te leggen over wie ik het heb. Legendarisch zijn zijn woorden “I can’t breathe’.

De liquidatie van George Floyd door een Amerikaanse racistische politieagent heeft wereldwijd veel stof doen opwaaien en natuurlijk direct protesten op gang gebracht. Ik begrijp dat. Wie niet trouwens? Rassendiscriminatie is al zo lang aan de orde van de dag dat het bijna gewoon is en het houdt maar niet op. Net als Jodenhaat en genderdiscriminatie. Dat moet eens een keer stoppen!

Al in 2019 berichtte de NOS dat één op de duizend zwarte mannen in Amerika door de politie in Amerika wordt doodgeschoten. Het zal je zoon maar zijn. Een op de duizend, dat is 2,5 keer zo veel als dat het blanke mannen overkomt.[1]  Is er sinds die tijd ook maar iets veranderd?

Hoe lang is het geleden dat de slavernij werd afgeschaft?  Hoe lang is het geleden dat Martin Luther King zijn speech hield? Een speech, net zo legendarisch als de paar woorden van Floyd. Hoe bestaat het dat vijftig jaar na dato de droom van de koning nog altijd niet is uitgekomen? Wat hebben we al die tijd gedaan? 

Zijn racisten in staat zonder schuldgevoelens naar zichzelf in de spiegel te kijken en afstand te doen van hun onterecht aangemeten macht omdat deze nergens op gebaseerd is? Of zijn zij alleen maar bezig met het in standhouden van zinloze en nergens op gebaseerde gevoelens van haat?

Waarom doen mensen, politieagenten notabene, hun landgenoten met niets anders dan een andere huidskleur zoiets aan?

Het is toch de taak is van de politie te zorgen voor een stabiele veiligheid van mensen in plaats van angst en wantrouwen te zaaien? Waarom kunnen we niet gewoon op een normale manier met elkaar samenleven? Ik begrijp hier werkelijk niets van. Zelf schaam ik me er soms voor dat ik wit ben en daardoor bij voorbaat een bevoorrechte positie inneem, zonder dat ik er ook maar iets voor heb hoeven doen.

Gelukkig is er nu internet en dankzij de smartphone kan de hele wereld direct zien wat er werkelijk gebeurt. Wantoestanden, zoals liquidaties zonder proces, kunnen tegenwoordig niet zo gemakkelijk meer onder het tapijt weggemoffeld worden. Zo konden we 24 augustus 2020 weer getuige zijn van een schokkend filmpje, nog geen drie maanden na de dood van Floyd.

Hierin werd een 29-jarige man voor de ogen van zijn kinderen zeven keer door een agent in zijn rug geschoten toen hij zijn auto in wilde stappen. Gevolg is dat hij nu voor de rest van zijn leven half verlamd is… Hoe lang moeten we wachten op een volgend weerzinwekkend filmpje?

Een onderwerp dat hieraan  gerelateerd is, is de discussie over de foute standbeelden en de foute straatnamen van mensen die in de geschiedenisboekjes als held te boek staan maar waarvan de heldenstatus, zeker gezien de huidige kennis en de veranderde tijdgeest, omstreden is.

Ik denk bijvoorbeeld aan het standbeeld van oud-koning Leopold II van België [2] die een zeer gewelddadig koloniaal bewind voerde in Kongo waarbij de zwarte bevolking tientallen jaren is uitgebuit en gemarteld met miljoenen doden (!) tot gevolg.

In Nederland hebben we beelden van Jan Pieterszoon Coen alias de ‘slager van Banda’, Michiel de Ruyter, Peter Stuyvesant en Jo van Heutsz, welke laatste een grote rol speelde in de bloedige Atjeh-oorlog. [3]

In Amerika zijn de standbeelden van Robert E. Lee en Jefferson Davis van hun sokkel getrokken. Zij waren sleutelfiguren in de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865).[4]

Op meerdere plaatsen in de VS zijn standbeelden van Columbus onthoofd en in brand gestoken. Columbus is natuurlijk bekend vanwege zijn ontdekking van Amerika, maar ook omstreden vanwege het geweld dat hij gebruikte tegen de inheemse bevolking.

In Engeland keerden Britse betogers zich tegen het standbeeld van slavenhandelaar Edward Colston. Ze gooiden het in de haven van Bristol in het water.[5] En dit zijn slechts een paar voorbeelden.

Gezien de huidige maatstaven verdienen dergelijke personen zeker geen standbeeld. Ja, ze mogen dan een prestatie verricht hebben, maar om een heldenstatus te krijgen, moet ook de manier waarop het doel is bereikt door de beugel kunnen.   

Geen wonder dat er in veel landen een discussie is over wat er met deze beelden moet gebeuren. De weg van de minste weerstand is om ze een plek te geven in musea. Maar schiet je daar echt wat mee op?

Zelf heb ik er grote moeite mee als mensen beelden vernielen. Enerzijds is het mooi, want het geeft de kracht en impact van kunst aan omdat het zoveel emoties oproept.

Maar waarom ik vooral moeite heb met de beeldenstorm is dat het zo weinig oplevert. Je hebt het hier over vandalisme en ik vind dat je dat niet moet tolereren Dat leidt alleen maar van kwaad tot erger. We kennen de verhalen uit het verleden.

Aan de andere kant poets je met het vernielen en vernietigen van de beelden de geschiedenis weg alsof het niet gebeurd is. Daarmee ontken je eigenlijk ook dat het gebeurd is en dat moet je tochniet willen? Daar trek je geen lering uit.   

Ik denk dat het veel beter is om de beelden aan te passen en voor de helft een kleur te geven. Zwart, of rood, als er veel bloed vergoten is. Of, en misschien wel beter, groen, de kleur van de transformatie. 

Enerzijds respecteer je daarmee de beeldhouwer die zijn ziel en zaligheid in het beeld heeft gelegd, maar veel belangrijker is het dat elke keer als we oog in oog staan met het beeld we er constant aan herinnerdworden dat rassendiscriminatie niet getolereerd mag worden. Een ander punt is dat je concreet laat zien dat de afgebeelde personen de heldenstatus ten onrechte hebben verkregen dankzij ongelijke machtsverhoudingen.

De betekenis van het beeld verandert dus en we geven er een extra lading aan, die een weergave is van de huidige tijdgeest. Tegelijkertijd wordt er continue een spiegel voorgehouden of het oké is wat we doen als we geconfronteerd worden met het beeld. 

Het voor de helft kleuren van de beelden krijgt zodoende dus een symbolische betekenis waarbij we de geschiedenis respecteren. Het aanpassen van de beelden geeft een veel exacter beeld van de huidige tijdsgeest in de maatschappij. We zijn een SAMEN-leving, het woord zegt het al, met elkaar. Zwart  EN  wit. Het enige dat we voor een mooie samenleving hoeven te doen is elkaar te respecteren en te waarderen. Is dat nu zo moeilijk?

 

[1] https://nos.nl/artikel/2297988-1-op-de-1000-afro-amerikanen-wordt-doodgeschoten-door-politie.html

[2] https://nos.nl/artikel/2336691-vernield-standbeeld-van-belgische-oud-koning-leopold-ii-weggehaald.html

[3] https://nos.nl/op3/artikel/2188664-deze-nederlandse-standbeelden-zijn-ook-omstreden.html

[4] https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/buitenland/artikel/5150001/beeldenstorm-verenigde-staten-sokkel-gerukt-burgeroorlog

[5] https://www.metronieuws.nl/in-het-nieuws/buitenland/2020/06/standbeelden-columbus-in-brand-gestoken-en-onthoofd-in-vs/